Hayabusa2: Η παράτολμη προσέγγιση στα 800 μέτρα που αποκάλυψε έναν «διπλό» αστεροειδή

Εντυπωσιακές εικόνες ενός ασυνήθιστου αστεροειδούς έστειλε στη Γη το ιαπωνικό διαστημικό σκάφος Hayabusa2, έπειτα από μια εξαιρετικά επικίνδυνη διέλευση σε απόσταση μόλις 800 μέτρων από το κέντρο του.

Όπως αναφέρει το space.com, η κοντινή προσέγγιση στον αστεροειδή Torifune πραγματοποιήθηκε στις 5 Ιουλίου, με το σκάφος να κινείται με ταχύτητα περίπου 5,3 χιλιομέτρων το δευτερόλεπτο. Η επιχείρηση δοκίμασε τα όρια ενός διαστημικού οχήματος που δεν είχε σχεδιαστεί αρχικά για τέτοιου είδους ταχείες διελεύσεις.

Οι πρώτες εικόνες επιφύλασσαν μια σημαντική έκπληξη στους επιστήμονες της Ιαπωνικής Υπηρεσίας Αεροδιαστημικής Εξερεύνησης. Ο Torifune αποδείχθηκε ότι είναι ένας «διπλός αστεροειδής επαφής», καθώς αποτελείται από δύο βραχώδεις όγκους που έχουν ενωθεί μεταξύ τους υπό την επίδραση της βαρύτητας.

Παράλληλα, οι εικόνες ήταν πολύ μεγαλύτερες και λεπτομερέστερες από ό,τι ανέμενε η ομάδα της αποστολής. Η επιτυχία, ωστόσο, ήρθε έπειτα από έντονες διαφωνίες ανάμεσα στους επιστήμονες και τους μηχανικούς σχετικά με το πόσο κοντά θα έπρεπε να φτάσει το σκάφος.

Από τα 100 χιλιόμετρα στα 800 μέτρα

Η αρχική πρόταση προέβλεπε διέλευση σε απόσταση 100 χιλιομέτρων, η οποία θεωρείται συνηθισμένη για τέτοιες επιχειρήσεις. Οι επιστήμονες αντέδρασαν, υποστηρίζοντας ότι από τόσο μακριά οι κάμερες δεν θα μπορούσαν να καταγράψουν με σαφήνεια ούτε το συνολικό σχήμα του αστεροειδούς.

Η απόσταση μειώθηκε αρχικά στα δέκα χιλιόμετρα και στη συνέχεια στο ένα. Έναν μήνα πριν από τη διέλευση, όμως, ο επικεφαλής της παρατεταμένης αποστολής, Γιούγια Μιμάσου, εισηγήθηκε μια ακόμη πιο τολμηρή προσέγγιση, στα 800 μέτρα από το κέντρο του Torifune.

Η πρόταση προκάλεσε έντονη αντιπαράθεση, καθώς το ακριβές μέγεθος του αστεροειδούς δεν ήταν γνωστό. Παράλληλα, το πιθανό σφάλμα της πλοήγησης υπολογιζόταν περίπου στα 200 μέτρα, αφήνοντας εξαιρετικά μικρό περιθώριο ασφαλείας.

Παρά τους κινδύνους, το σχέδιο εγκρίθηκε. Το Hayabusa2 καθοδηγούνταν αρχικά από τη Γη, αλλά τρεις ώρες πριν από τη συνάντηση πέρασε σε αυτόνομη πλοήγηση, χρησιμοποιώντας νέο λογισμικό που είχε αναπτυχθεί ειδικά για τη συγκεκριμένη επιχείρηση.

Στοιχεία από όλα τα επιστημονικά όργανα

Η οπτική κάμερα του σκάφους κατέγραψε τις λεπτομερείς εικόνες του αστεροειδούς με τους δύο χαρακτηριστικούς λοβούς. Παράλληλα, η θερμική υπέρυθρη κάμερα επιβεβαίωσε τη διπλή δομή του μέσω της κατανομής της θερμότητας στην επιφάνειά του.

Δεδομένα συγκέντρωσαν επίσης το φασματόμετρο υπερύθρου και το σύστημα LIDAR. Η μέτρηση του τελευταίου ενδέχεται να αποτελεί την πρώτη επιτυχημένη χρήση αποστασιομέτρου λέιζερ κατά τη διάρκεια ταχείας διέλευσης διαστημικού σκάφους από αστεροειδή.

Μέχρι στιγμής έχουν μεταδοθεί στη Γη 25 megabyte από τα συνολικά 300 megabyte επιστημονικών δεδομένων. Η αποστολή των υπόλοιπων θα ολοκληρωθεί τους επόμενους μήνες, καθώς το Hayabusa2 συνεχίζει ήδη το ταξίδι του.

Πολύτιμη δοκιμή για την πλανητική άμυνα

Η JAXA θεωρεί ότι η επιχείρηση δεν είχε μόνο επιστημονική αξία. Η δυνατότητα ταχείας προσέγγισης και μελέτης ενός άγνωστου ουράνιου σώματος μπορεί να αποδειχθεί κρίσιμη σε μια μελλοντική αποστολή πλανητικής άμυνας.

Σε περίπτωση που ένας αστεροειδής απειλούσε τη Γη, ένα διαστημικό σκάφος θα έπρεπε να τον προσεγγίσει γρήγορα, να καταγράψει το σχήμα, το μέγεθος και τη σύστασή του και να μεταδώσει τα στοιχεία πριν από μια πιθανή επιχείρηση εκτροπής της τροχιάς του.

Το Hayabusa2 είχε εκτοξευθεί το 2014 και ολοκλήρωσε την κύρια αποστολή του επιστρέφοντας στη Γη δείγματα από τον αστεροειδή Ryugu το 2020. Πλέον κατευθύνεται προς τον μικροσκοπικό και ταχύτατα περιστρεφόμενο αστεροειδή 1998 KY26, με τον οποίο αναμένεται να συναντηθεί το 2031. Προηγουμένως θα πραγματοποιήσει δύο κοντινές διελεύσεις από τη Γη, το 2027 και το 2028.